bookreview_43ခင္ဝမ္း(၁၉၄၇-၂ဝဝဝ)၊ ကေလာင္စံု၊ စိတ္ကူးခ်ိဳခ်ိဳ အႏုပညာ

၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ၊ ပထမအႀကိမ္၊ စာမ်က္ႏွာ ၄၂၉၊ တန္ဖိုး ၅ဝဝဝ က်ပ္

အႏုပညာရွင္ ခင္ဝမ္း ကြယ္လြန္ျခင္း ၁၃ ႏွစ္ေျမာက္အျဖစ္ အမွတ္တရ ထုတ္ေဝေသာ ခင္ဝမ္း (၁၉၄၇-၂ဝဝဝ) ကို စိတ္ကူးခ်ိဳခ်ိဳ အႏုပညာမွ ပထမအႀကိမ္ ထုတ္ေဝ လိုက္သည္။ ျမန္မာ အႏုပညာရွင္ ခင္ဝမ္းအတြက္ အမွတ္တရ ရည္စူး ေရးသားခဲ့ၾကေသာ လြမ္းစာမ်ားႏွင့္ ခင္ဝမ္း၏ အႏုပညာ ဖန္တီးမႈ မွတ္တမ္းမ်ား ျပည့္စံုစြာ ပါဝင္ေဖာ္ျပထားသည္။

ခင္ဝမ္း၏ ဇနီး ေဒၚခင္ေလးျမင့္ ၏ ေက်းဇူးအမွာစကား အပါအဝင္ ခင္ဝမ္း၏ ကိုယ္ေရး အတၳဳပၸတၲိ၊ ဓာတ္ပံု မွတ္တမ္းမ်ား၊ ခင္ဝမ္းသို႔ အမွတ္တရ ကဗ်ာမ်ား၊ ခင္ဝမ္း၏ ပန္းခ်ီ လက္ရာမ်ား၊ အျခားပန္းခ်ီ ဆရာမ်ား ေရးဆြဲခဲ့သည့္ ခင္ဝမ္းပံုတူမ်ား၊ ခင္ဝမ္းသို႔ အမွတ္ရ ရည္ရြယ္ေသာ လြမ္းစာမ်ား၊ ခင္ဝမ္း၏ မဂၢဇင္း သ႐ုပ္ေဖာ္ လက္ရာမ်ား၊ ခင္ဝမ္း၏ စာေပဖန္တီးမႈ လက္ရာမ်ားႏွင့္ ခင္ဝမ္း ကိုယ္တိုင္ ေရးသား သီဆိုခဲ့ေသာ သီခ်င္းမ်ား၊ ေတးစီးရီး မွတ္တမ္းမ်ား စသည္ျဖင့္ ျပည့္စံုက်နစြာ တင္ဆက္ ထားသည္။ ဦးစြာ စီစဥ္သူမ်ားျဖစ္ ေသာ ျမတ္မင္း (IV gallary) ႏွင့္ ပန္းခ်ီ ျမတ္ေက်ာ့ တို႔ကို ေက်းဇူးစကား ဆိုရပါသည္။

စာေပ၊ ပန္းခ်ီ၊ ဂီတ အႏုပညာ နယ္ပယ္စံုတြင္ စြယ္စံုေျပာင္ေျမာက္ ေသာ အႏုပညာရွင္ တစ္ဦးအတြက္ အမွတ္တရ ပီသစြာပင္ အစီအစဥ္ က်နလွသည္။ က်င္လည္ရာ အႏု ပညာနယ္ပယ္စံုသေလာက္ ခင္ဝမ္းအား ခ်စ္ခင္ေလးစားၾကေသာ အႏုပညာရွင္မ်ားစြာ ရွိသည့္အေလွ်ာက္ လြမ္းစာ မွတ္တမ္းတင္ၾကသူ အႏုပညာရွင္မ်ား လည္း စံုလင္ သည္။ ေအာင္ခ်ိမ့္ ၊ ေမာင္ေခ်ာႏြယ္၊ ေအာင္ ေဝး၊ ေမာင္လင္းရိပ္၊ ၿငိမ္းထ စေသာ ကဗ်ာဆရာမ်ား ၏ လြမ္းကဗ်ာ မ်ားျဖင့္လည္း ခင္ဝမ္းအား တမ္းတထားသည္။ လြမ္းစာမ်ား တြင္လည္း ခင္ဝမ္းႏွင့္ ေက်ာင္းေနဖက္ မိတ္ေဆြ သူငယ္ခ်င္းမ်ား၊ အႏုပညာရွင္မ်ား၊ ႀကံဳဆံုခဲ့ရေသာ မ်ိဳးဆက္သစ္ အႏုပညာရွင္ မ်ား၏ လြမ္းစာမ်ားမွ တစ္ဆင့္ ခင္ဝမ္း ပံုရိပ္ကို တမ္းတမိရသည္။

စိတၲဇပန္းခ်ီ စာအုပ္ျဖင့္ ျမန္မာ့ ေခတ္သစ္ပန္းခ်ီေလာကကို ပထမဆံုး  လႈပ္ႏိႈးလိုက္သူ ကဗ်ာႏွင့္ ဂီတကို ရသေျမာက္ ေပါင္းစပ္ ဖန္တီးႏိုင္သူ ပထမဆံုး ဝင္ေၾကး ယူေသာ ပန္းခ်ီ ျပပြဲစနစ္ကို ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အစပ်ိဳး ခဲ့သူ မႈတ္ေဆးဗူးမ်ားကို ပန္းခ်ီ လက္ရာတြင္ အစဦးဆံုး စမ္းသပ္ဖန္တီးခဲ့သူ စြပ္စံုအႏုပညာရွင္တစ္ဦး၏ ပံုရိပ္ သည္ ႐ုပ္လံုးၾကြေနခဲ့သည္။ ခင္ဝမ္း၏ ထူးျခားေသာ စိတ္ကူး စိတ္သန္း မ်ား၊ ေခတ္ေရွ႕ေျပး အႏုပညာ အယူအဆမ်ား၊ စိတ္ခံစားခ်က္ မ်ားကိုလည္း  ေတြ႕ရသည္။

ခင္ဝမ္း၏ အမွတ္တရ ဓာတ္ပံု မ်ားသာမက ခင္ဝမ္းေရးဆြဲခဲ့ေသာ ပန္ခ်ီကား၊ မဂၢဇင္းသည္ေဖာ္ႏွင့္ စာအုပ္ အဖံုးမ်ား၊ ေတးစီးရီး ကာဗာမ်ားကိုလည္း ေရာင္စ ပံုႏွိပ္ေဖာ္ျပ ထား၍ ခင္ဝမ္း၏ အႏုပညာ လက္ရာတို႔ကို ေလ့လာ ခ်ဥ္းက်ပ္ႏိုင္ခြင့္ ရေစသည္။ ကိုယ္တိုင္ ေရးသားခဲ့ေသာ သီခ်င္းမ်ား ကိုလည္း ျပည့္စံုစြာ ေဖာ္ျပ ထား၍ ေဈးကြက္တြင္ ရွားပါးေပ်ာက္ကြယ္ ေနေသာ ခင္ဝမ္းေတးေပါင္းခ်ဳပ္သဖြယ္လည္း ျဖစ္သည္။

အႏုပညာ နယ္ပယ္တြင္ ဝိဇၨာထိုရ္ တစ္ဦးသဖြယ္ ရွင္သန္ဖန္တီး သြားခဲ့သည့္ ခင္ဝမ္း၏ ပံုရိပ္သည္ ႀကံဳေတြ႕ သိမွီလိုက္ၾက ရသူမ်ား၏ စိတ္တြင္း ရွင္သန္ေနဆဲျဖစ္သကဲ့သို႔ ေလးစား ခ်စ္ခင္ၾကသည့္ အႏုပညာျမတ္ႏိုးသူ ပရိသတ္မ်ား အတြက္လည္း မွန္းဆ ျမင္ေယာင္စရာျဖစ္သည္။ တစ္ခ်ိန္က သံေယာဇဥ္ႀကီးခဲ့ၾကသည္။ အႏုပညာသည္ခ်င္း ဆက္ဆံေရး၊ ထူးကဲေသာ အာ႐ံုခံစားမႈႏွင့္ တံု႔ျပန္မႈ၊ ဖန္တီးႏိုင္ စြမ္းတို႔မွာ ေခတ္အဆက္ဆက္ ပရိသတ္ တို႔အတြက္ စြဲၿငိစရာပင္ျဖစ္သည္။ အထူး သျဖင့္ အႏုပညာသည္ တစ္ဦး၏ အေတြး၊ အႀကံႏွင့္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ တို႔ကို မွ်ေဝ ခံစားႏိုင္ေစသည္။

ခင္ဝမ္း၏ စံၾကည္ေၾကာ့ အမည္ျဖင့္ ဘာသာျပန္ဆိုခဲ့ေသာ ဧည္သည္ႀကီးႏွင့္ ဘဝေၾကးမံုဝတၳဳတို ၂ ပုဒ္၊ နာမည္ေက်ာ္ ေအာတိုမက္တစ္စီဇင္း ႏွင့္ စာေရးဆရာ တစ္ေယာက္နဲ႔ ပန္းခ်ီကားမ်ား အေၾကာင္း ပန္ခ်ီဆာင္းပါးမ်ားမ်ား၊ ခင္ဝမ္း၏ ကဗ်ာမ်ားမွာ လည္း စာေပ၊ အႏုပညာ၊ ဒႆန အျမင္ဆိုင္ရာ အယူအဆ၊ သံုးသပ္ခ်က္ မ်ားကို ေလ့လာႏိုင္သည္။ အဲယ္ဘတ္ကမူး၏ The Guest ဝတၳဳတိုကို ၁၉၇၁ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္ ၊ မိုးေဝမဂၢဇင္း တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ျခင္းသည္ ျမန္မာစာေပ နယ္အတြင္း အဲလ္ဘတ္ ကမူးႏွင့္ သူ၏ ဒႆနေရးရာကို အစဦးဆံုး တင္သြင္း ခဲ့ျခင္းဟု ဆိုႏိုင္သည္။

အိုေမာင္ဒီဟု ခင္ဝမ္းကိုယ္တိုင္ ေတးဖြဲ႕ခဲ့သည့္ ပန္းခ်ီေမာင္ဒီႏွင့္ ခင္ဝမ္းတို႔ ဆံုခဲ့သည့္ တစ္ခုေသာ ခရစၥမတ္ည၊ ဓာတ္ပံု မိုးလြင္ဟန္ႏွင့္ ခင္ဝမ္းတို႔ ၏ ျပည္သူ႔ရင္ျပင္ ေန႔လည္ မ်ား၊ ဆရာတိုက္စိုး၏ မင္းတုန္းမင္း စာအုပ္ အဖံုး ေရးဆြဲစဥ္ ကာလ၊ ေတးသံရွင္ မင္းမင္းလတ္ ဈာပနသို႔ လိုက္ပါပို႔ေဆာင္ခဲ့ေသာ ခင္ဝမ္းပံုရိပ္၊ ဧရာဝတီ သီခ်င္း သီဆိုစဥ္ စတူဒီယို အတြင္း  ျပဳမူခ်က္မ်ားႏွင့္ ခင္ဝမ္း စသည္တို႔ သည္ ခင္ဝမ္းပရိသတ္မ်ားကို အစဥ္ အဆက္ ၾကားဖူးနားဝျဖင့္ စြဲမက္ေစ ခဲ့ေသာ အႏုပညာသမား၏ ျဖတ္သန္း မႈမ်ားျဖစ္ၿပီး ယခုကဲ့သို႔ တစ္စုတစ္ စည္းတည္း ျဖစ္လာျခင္းအတြက္လည္း ဝမ္းေျမာက္ဖြယ္ျဖစ္ရသည္။ စိတၲဇပန္းခ်ီပါ ပန္းခ်ီအေပၚ သေဘာထားမ်ား၊ Kampai သီခ်င္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ အႏုပညာ မူပိုင္ခြင့္အေပၚ ေစာင့္ထိန္းမႈမ်ား၊ graffiti ေရးဆြဲသူ မိုက္ကယ္ေဖးႏွင့္ပတ္သက္၍ ခင္ဝမ္း ၏ သေဘာထား၊ ႏိုင္ငံေတာ္ အလံႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ခင္ဝမ္း၏ ခံယူခ်က္ ႏွင့္ အေတြးမ်ား စသည္တို႔ကို မွတ္ သားေလ့လာႏိုင္မည္လည္းျဖစ္ည္။

စြယ္စံုထူးခြ်န္သေလာက္ ဖန္တီးမႈ ေျပာင္ေျမာက္ခဲ့ေသာ အႏုပညာရွင္ တစ္ဦး၏ ေက်းဇူးတရားကို ျပည့္စံု ေစရန္ မလြယ္ကူ လွေသာ္လည္းအတတ္ ႏိုင္ဆံုး အျပည့္စံုဆံုး စုစည္း တင္ဆက္ထားသည့္ စာအုပ္တစ္အုပ္ ျဖစ္သည္။ စာေပ၊ ဂီတ၊ ပန္းခ်ီ အႏုပညာျမတ္ ႏိုးသူမ်ား၊ ခင္ဝမ္း၏ ပရိသတ္ေဟာင္း မ်ားသာမက အႏုပညာ ဝါသနာ ပါေသာ  လူငယ္တို႔၏ စာအုပ္စင္တြင္ ရွိထိုက္  ေလ့လာထိုက္ေသာ စာအုပ္ေကာင္း တစ္အုပ္ ျဖစ္သည္မွာ ေသခ်ာသည္။ အႏုပညာရွင္ ခင္ဝမ္း၏ အႏုပညာ ေက်းဇူး တရားကို ထိန္းသိမ္းမွတ္တမ္းတင္ျခင္း သာမက ဆက္လက္ မွ်ေဝေပးေနျခင္းဟု ဤစာအုပ္ကို ဆိုခ်င္ပါသည္။

“မဆလ ေခတ္က ကိုယ္ဂ်ပန္ကို သြားခဲ့တယ္။ ျမန္မာပတ္စ္ပို႔စ္ကို ကိုင္ၿပီး ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ ေလဆိပ္ထဲကို ေခါင္းေမာ့ၿပီး ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဝင္သြားခဲ့တယ္။ အခု ကိုယ့္သမီးေတြ လက္ထက္မွာ ကိုယ့္တုန္းကလို ေခါင္းေမာ့ၿပီး ဝင္မသြားရဲေတာ့ဘူး။ ျမန္မာ ပတ္စ္ပို႔စ္ နဲ႔ဆိုရင္ အေသ စစ္ေဆးေတာ့တာပဲ။ ဘယ္ေလာက္ ကြာျခားသြားခဲ့ၿပီလဲ။ အဲဒီအတြက္ ကိုယ္တို႔မွာ တာဝန္ရွိတယ္” (စာ-၁ဝ၁)

ဝဏၰလင္း

သတင္းမွ်ေဝရန္

About Author

စာဖတ္သူ မွတ္ခ်က္မ်ား (၀)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*