ေဆာင္းပါး — ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၃၊ ၂ဝ၁၃
ျမန္မာ့ လြတ္လပ္ေရး ဗိသုကာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း

ျမန္မာ့ လြတ္လပ္ေရး ဗိသုကာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ေအာင္ဆန္းသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရး ႀကိဳးပမ္း မႈသမိုင္းတြင္ ေက်ာင္းသားသမဂၢ ေခါင္းေဆာင္၊ ဒို႔ဗမာ အအစည္းအ႐ံုး ေခါင္းေဆာင္၊ ဖက္ဆစ္ေတာ္လွန္ ေရးေခါင္းေဆာင္၊ ရဲေဘာ္သံုးက်ိပ္ ေခါင္းေဆာင္၊ တပ္ မေတာ္ ေခါင္းေဆာင္၊ အမ်ဳိးသား ေခါင္းေဆာင္ အျဖစ္ က်ရာက႑မွ တစိုက္မတ္မတ္ ဦးစီးေရွ႕ေဆာင္ ၍ လြတ္လပ္ေရး ကို အရယူေပးခဲ့ေသာ လြတ္လပ္ေရး ဗိသုကာ၊ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာ ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ ျမန္မာ့ မ်ဳိးခ်စ္ တပ္မေတာ္၏ ဖခင္၊ အမ်ဳိးသား အာဇာနည္ ျဖစ္သည္။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းကို ၁၉၁၅ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၃ ရက္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံအလယ္ပိုင္း၊ မေကြး ခ႐ိုင္၊ နတ္ေမာက္ ၿမိဳ႕၌ အဖဦးဖာႏွင့္ အမိေဒၚစုတို႔မွ ေမြးဖြားသည္။ ငယ္စဥ္က အေျခခံပညာကို နတ္ေမာက္ၿမိဳ႕ရွိ ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းေတာ္ ႀကီးေက်ာင္းႏွင့္ ေရနံေခ်ာင္းၿမိဳ႕ အမ်ဳိးသားေက်ာင္းမ်ားတြင္ သင္ၾကားခဲ့ ၿပီး ၁၉၃၂ မွ ၁၉၃၈ ထိ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္၌ ဆက္လက္ ပညာသင္ ၾကားခဲ့ရာ ၁၉၃၇ တြင္ ဝိဇၨာဘဲြ႕ရ ခဲ့သည္။ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္တြင္ ပညာသင္ၾကားစဥ္၊ တကၠသုိလ္ ေက်ာင္းသားသမဂၢ (တကသ)ႏွင့္ ဗမာႏုိင္ငံလံုးဆုိင္ရာ ေက်ာင္းသား သမဂၢမ်ား အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (ဗကသ)တို႔တြင္ ဦးေဆာင္တာဝန္ယူခဲ့သည္။ အုိးေဝ မဂၢဇင္း အယ္ဒီတာ အျဖစ္ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ ေဆာင္းပါးမ်ား အမ်ားအျပား ေရးသား ခဲ့သည္။

၁၉၃၈ တြင္ တကၠသိုလ္မွ ထြက္ၿပီး ႏုိင္ငံေရးနယ္ပယ္သို႔ ေျခ စံုပစ္ ဝင္ေရာက္ခဲ့ရာ တုိ႔ဗမာ အစည္းအ႐ံုး အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴးအျဖစ္ တာဝန္ေပးအပ္ခံခဲ့ရသည္။ ၁၉၃၉ တြင္ လွ်ဳိ႕ဝွက္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ေသာ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ၏ ပထမဆံုး အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးအျဖစ္လည္း ေကာင္း၊ ဗမာ့ထြက္ရပ္ဂိုဏ္း အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴးအျဖစ္ လည္းေကာင္း၊ ေျမေအာက္ေတာ္ လွန္ေရးအဖြဲ႕ (ျပည္သူ႔ အေရးေတာ္ပံုပါတီ) ၏ ႏိုင္ငံျခား ဆက္သြယ္ေရး တာဝန္ခံအျဖစ္ လည္းေကာင္း ေဆာင္ရြက္ ခဲ့သည္။

၁၉၄ဝ တြင္ ဇလြန္ၿမိဳ႕ တရားပြဲ၌ အစုိးရကို အၾကည္ညိဳပ်က္ေအာင္ ေဟာေျပာမႈအတြက္ ပုဒ္မ ၁၂၄ အရ ဆုေငြ ငါးက်ပ္ျဖင့္ ဖမ္းဝရမ္း ထုတ္ခံခဲ့ရရာ အဖမ္းမခံဘဲ ေရွာင္တိမ္းေနစဥ္၊ တို႔ဗမာအစည္းအ႐ံုး အလုပ္အမႈေဆာင္ အဖြဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ အရ ႏုိင္ငံျခား အကူအညီရွာရန္ သခင္လွၿမိဳင္(ဗိုလ္ရန္ေအာင္)ႏွင့္အတူ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ အမြိဳင္ သို႔ ထြက္ခဲ့သည္။ မူလရည္ရြယ္ရင္းျဖစ္ေသာ တ႐ုတ္ ကြန္ျမဴနစ္ ပါတီႏွင့္ အဆက္အသြယ္ မရဘဲ အမြိဳင္တြင္ ေသာင္တင္ေနစဥ္ တုိ႔ဗမာ အစည္းအ႐ံုးႏွင့္ ဗမာ့ထြက္ရပ္ဂိုဏ္းတုိ႔၏ ႀကိဳးပမ္းမႈျဖင့္ ဂ်ပန္ ႏိုင္ငံသို႔ ေရာက္ခဲ့ သည္။ ၁၉၄၁ တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသို႔ လွ်ဳိ႕ဝွက္ျပန္လာၿပီး ေျမေအာက္ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ သခင္ျမ၊ သခင္ခ်စ္တုိ႔ႏွင့္ ေဆြးေႏြးကာ ရဲေဘာ္သံုးက်ိပ္ ကို စုစည္း၍ ၿဗိတိသွ်နယ္ခ်ဲ႕ကို လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ရန္ ဂ်ပန္ထံတြင္ စစ္ပညာသင္ၾကားခဲ့သည္။

၁၉၄၁ တြင္ ထုိင္းႏုိင္ငံ၊ ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕၌ ဂ်ပန္ မီနာမီကီကန္အဖြဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ ဗုိလ္မွဴးႀကီးဆူဇူကီး (ဗုိလ္မုိးႀကိဳး) အကူအညီျဖင့္ ဗမာ့ လြတ္လပ္ေရး တပ္မေတာ္(ဘီအုိင္ေအ) ကုိ ဦးေဆာင္ဖြဲ႕စည္းကာ ၁၉၄၂ တြင္ ဂ်ပန္ တပ္မေတာ္ႏွင့္အတူ စစ္ေၾကာင္း သံုးေၾကာင္း ျဖန္႔ခြဲ၍ ျမန္မာႏုိင္ငံ အတြင္းသုိ႔ ျပန္လည္ ဝင္ေရာက္ခဲ့သည္။ ထုိႏွစ္တြင္ပင္ ဘီအုိင္ေအကုိ ဗမာ့ ကာကြယ္ေရးတပ္မေတာ္(ဘီဒီေအ) အျဖစ္ ေျပာင္းလဲၿပီး ဗုိလ္မွဴးႀကီး ရာထူးျဖင့္ စစ္ေသနာပတိခ်ဳပ္ အျဖစ္ တာဝန္ယူ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ၁၉၄၃ တြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ရာထူး ျဖင့္ ဘီဒီေအ စစ္ေသနာပတိ၊ ဗမာ့လြတ္လပ္ေရး ေကာ္မရွင္အဖြဲ႕ဝင္ လြတ္လပ္ေသာ ျမန္မာအစိုးရအဖြဲ႕ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီး၊ ဗမာ့တပ္မေတာ္ စစ္ေသနာပတိ အျဖစ္ တာဝန္ ယူခဲ့သည္။ ၁၉၄၄ တြင္ ေျမေအာက္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီမွ သခင္စိုး၊ လယ္ယာ စိုက္ပ်ဳိးေရးဝန္ႀကီး သခင္သန္းထြန္း တုိ႔ႏွင့္ လွ်ဳိ႕ဝွက္ေတြ႕ဆံုကာ ဖက္ဆစ္ ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ ေဆြးေႏြးၿပီး ဗမာ့တပ္မေတာ္၊ ဗမာျပည္ကြန္ျမဴ နစ္ပါတီ၊ ျပည္သူ႔အေရးေတာ္ပံု ပါတီတုိ႔ ပူးေပါင္း၍ ဖက္ဆစ္တုိက္ ဖ်က္ေရးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဖတဖ (AntiFascist Organization-AFO) ကို ဖြဲ႕စည္း ခဲ့သည္။ ၁၉၄၅ မတ္လတြင္ ဖတဖ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ထပ္မံေတြ႕ဆံု၍ ဖတဖကို ဖက္ဆစ္တုိက္ဖ်က္ေရး ျပည္သူ႔ လြတ္လပ္ေရး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (ဖတပလ)အျဖစ္ အမည္ေျပာင္းၿပီး ဗဟိုစစ္ေကာင္စီ စစ္ေရးေခါင္းေဆာင္ အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ကာ ၁၉၄၅ မတ္ လ ၂၇ ရက္တြင္ ဖက္ဆစ္ ေတာ္လွန္ေရး စခဲ့သည္။ ေတာ္လွန္ေရး အၿပီး ၁၉၄၅ ဒီဇင္ဘာတြင္ ဖတပလကို ဖက္ဆစ္ ဆန္႔က်င္ေရးျပည္သူ႔လြတ္လပ္ေရး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဖဆပလ (Anti-Fascist and People’s Freedom-AFPFL) အျဖစ္ ျပင္ဆင္ ေျပာင္းလဲခဲ့သည္။

၁၉၄၆ ဇန္နဝါရီတြင္ ဖဆပလ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ႀကီး၏ ပထမအႀကိမ္ ျပည္ လံုးကၽြတ္ညီလာခံကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ ေရႊတိဂံု ေစတီေတာ္ အလယ္ပစၥယံ၌ သဘာပတိအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ က်င္းပခဲ့သည္။ စက္တင္ဘာတြင္ ဘုရင္ခံ၏ အမႈေဆာင္ ေကာင္စီ ဒုတိယ သဘာပတိ၊ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ ႏုိင္ငံျခားေရးဌာန တာဝန္ယူ၍ အမ်ဳိးသား ယာယီ အစိုးရကို ဦးေဆာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၄၇ ဇန္နဝါရီတြင္ ၿဗိတိသွ် ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ကလီးမင့္ အက္တလီႏွင့္ ျမန္မာ့ လြတ္လပ္ေရး အတြက္ ေအာင္ဆန္း အက္တလီစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ၿပီး ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၂ ရက္တြင္ ရွမ္းျပည္နယ္ ပင္လံု၌ တုိင္းရင္းသားေခါင္း ေဆာင္မ်ားႏွင့္ အမ်ဳိးသား ညီၫြတ္ေရးအတြက္ သမိုင္းဝင္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့သည္။ ၁၉၄၇ ဇူလိုင္ ၁၉ ရက္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ အတြင္းဝန္မ်ား႐ံုး၌ ဝန္ႀကီးမ်ား အစည္းအေဝး က်င္းပစဥ္ ၿဗိတိသွ် နယ္ခ်ဲ႕သမား၏ လွ်ဳိ႕ဝွက္အားေပးမႈ ျဖင့္ မသမာသူ လူတစ္စု၏ လုပ္ႀကံ သတ္ျဖတ္မႈကို ခံရကာ အာဇာနည္ အျဖစ္ က်ဆံုးခဲ့ရသည္။

ကိုးကား ျမန္မာလူေက်ာ္ ၁ဝဝ (ေမာင္ေဇယ်ာ)၊ wikipedia

စိုးျမင့္

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား

ေလဆိပ္ေရာက္တုိင္း ဂုဏ္ယူေနပါ

ေလဆိပ္ေရာက္တုိင္း ဂုဏ္ယူေနပါ

ရန္ကုန္၊ ဇန္နဝါရီ ၃၁၊ ၂၀၁၇
ပြင့္ေသာပန္းတို႔ လန္းေစဖို႔

ပြင့္ေသာပန္းတို႔ လန္းေစဖို႔

ရန္ကုန္၊ ဒီဇင္ဘာ ၈၊ ၂၀၁၆

သတင္းမွ်ေဝရန္

About Author

စာဖတ္သူ မွတ္ခ်က္မ်ား (၀)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*