ေဆာင္းပါး ႏိုင္ငံတကာသတင္း — ဇန္နဝါရီ ၆၊ ၂၀၁၇

ေျမာက္ကုိရီးယား အေနနဲ႔ ဘယ္ေတာ့မွ တုိက္ခ်င္းပစ္ ဒံုးက်ည္ကုိ ပုိင္ဆုိင္ႏုိင္မွာ မဟုတ္ဘူးဆုိတဲ့ အေၾကာင္းကုိ ေဒၚနယ္ထရမ့္က ဒီတစ္ပတ္ အတြင္းမွာပဲ ဆုိရွယ္ မီဒီယာကေန တုိတုိတုတ္တုတ္ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ေျမာက္ကုိရီးယား ေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ံဳအန္က သူတို႔ တိုင္းျပည္ဟာ ႏ်ဴးထိပ္ဖူးတပ္ၿပီး အေမရိကအထိ ေရာက္ရွိႏုိင္မယ့္ တုိက္ခ်င္းပစ္ ဒံုးက်ည္ေတြ ထုတ္လုပ္မႈ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ကုိ ေရာက္ေနၿပီလုိ႔ တနဂၤေႏြေန႔မွာ ေျပာၾကားလုိက္ၿပီး ထရမ့္ကေတာ့ “ဒါမ်ိဳးျဖစ္လာမွာ မဟုတ္ဘူး” လုိ႔ တုန္႔ျပန္လုိက္တာပါ။

ဒီလုပ္ရပ္ကုိ တားဖုိ႔ဆုိတာက အေျပာလြယ္သေလာက္ အလုပ္ခက္ပါတယ္။ ထရမ့္က ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ လက္နက္ စီမံကိန္းေတြကုိ ဘယ္လုိ ဟန္႔တားမလဲ ဆုိတာကုိ အရိပ္အႁမြက္ေတာင္ မေျပာေသးပါဘူး။ ဒါမ်ိဳး လုပ္ႏုိင္ရင္ေတာ့ ေခတ္အဆက္ဆက္က ဒီမုိကရက္ေတြ ရီပက္ဘလစ္ကန္ေတြ မလုပ္ႏုိင္တဲ့ အလုပ္ကုိ လုပ္ႏုိင္တဲ့သူ ျဖစ္လာမွာပါ။

အေမရိကန္ အာဏာပုိင္ေဟာင္းေတြနဲ႔ ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ ႏ်ဴးနဲ႔ ဒံုးက်ည္ စီမံကိန္းေတြကုိ တားဆီးဖုိး ႀကိဳးစားရာမွာ ေရြးခ်ယ္မႈ ႏွစ္ခုရွိၿပီး ေဆြးေႏြးမလား၊ တုိက္မလား ဆုိတာပဲျဖစ္တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

ဘယ္လမ္းေၾကာင္းမဆုိ လံုးဝ ေအာင္ျမင္ႏုိင္တယ္လုိ႔ အာမခံခ်က္ မရွိသလုိ စစ္ေရးအရ ဆုိရင္ေတာ ေျမာက္ကုိရီးယား နားမွာ ကပ္ေနတဲ့ အေမရိကန္ရဲ႕ မဟာမိတ္ ဂ်ပန္နဲ႔ ေတာင္ကုိရီးယားတုိ႔ အတြက္ပါ ေတာ္ေတာ္ အႏၱရာယ္ ရွိပါတယ္။

ထရမ့္က ထပ္ၿပီး ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ မဟာမိတ္ျဖစ္တဲ့ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံဟာ ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ လက္နက္ စီမံကိန္းေတြကို တားဆီးေရး ကူေဖာ္ေလာင္ဖက္ ျဖစ္မွာမဟုတ္ဘူး လုိ႔လည္း ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ တ႐ုတ္ဟာ ေျမာက္ကုိရီးယား အေပၚ ကုလက ျပဳလုပ္တဲ့ ပိတ္ဆုိ႔မႈ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကုိ ေထာက္ခံထားသူပါ။

မၾကာခင္ ရာထူးက ဆင္းေတာ့မယ့္ သမၼတ အုိဘားမား အပါအဝင္ ေဝဖန္သူ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက တ႐ုတ္ဟာ ေျမာက္ကုိရီးယားကုိ ပုိၿပီး ဖိအား ေပးႏုိင္မယ္လုိ႔ ယူဆထားၿပီး၊ ထရမ့္ရဲ႕ တ႐ုတ္က အသံုးမဝင္ဘူးဆုိတဲ့ စကားကုိ သေဘာမတူဘူးလုိ႔ လက္ရွိ အေမရိကန္ အစုိးရက ေျပာၾကားထားပါတယ္။

ေနာက္ၿပီး ထရမ့္ရဲ႕ ထုိင္ဝမ္နဲ႔ ကုန္သြယ္မႈေတြ လုပ္မယ္ဆုိတဲ့ ရပ္တည္ခ်က္ကလည္း ေျမာက္ကုိရီးယား အေရးမွာ တ႐ုတ္ရဲ႕ ပူးေပါင္း ပါဝင္မႈကုိ အဟန္႔အတား ျဖစ္ေစမယ္လုိ႔ သတိေပးမႈေတြ ရွိေနပါတယ္။

ဝါရွင္တန္က တတ္သိပညာရွင္မ်ား အဖြဲ႕ Carnegie Endowment for International Peace ရဲ႕ ႏ်ဴးကလီးယား ဆုိင္ရာအဖြဲ႕က ဂ်ိမ္းစ္ အက္တမ္ ကေတာ့ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္က သမၼတ အုိဘားမားဟာ ဓာတုလက္နက္ သံုးစြဲမႈနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ဆီးရီးယားကုိ သတိေပးသလုိမ်ိဳး ထရမ့္ကလည္း ပတူအုံကုိ တုတ္နဲ႔သြားထုိးသလုိ ျဖစ္ေနတယ္လုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

 

ေရြးခ်ယ္မႈ ၃ ခု
▬▬▬▬▬
အမည္မေဖာ္လုိတဲ့ အေမရိကန္ အာဏာပုိင္ေတြက သမၼတဆီက အမိန္႔ရရင္ အေမရိကန္ စစ္တပ္အေနနဲ႔ ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ ဒံုးက်ည္ စမ္းသပ္မႈကုိ တုန္႔ျပန္ဖုိ႔အတြက္ လမ္းေၾကာင္း ၃ ခု ရွိတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ တစ္ခုက မစမ္းသပ္ခင္ ႀကိဳတင္လက္ဦးမႈ ရယူ တုိက္ခုိက္တာ၊ ေနာက္တစ္ခုက ဒံုးက်ည္ကုိ ၾကားျဖတ္ ဟန္႔တားတာနဲ႔ ေနာက္ဆံုး တစ္ခုကေတာ့ စမ္းသပ္မႈကုိ ခြင့္ျပဳလုိက္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

တာဝန္ရွိသူ တစ္ဦးက ႀကိဳတင္လက္ဦးမႈ ရယူတုိက္ခုိက္မယ္ ဆုိရင္ေတာ့ ပစ္မွတ္ေတြ မွားတာ၊ ေျမာက္ကုိရီးယားက ေဒသတြင္း အေမရိကန္ရဲ႕ မဟာမိတ္ေတြကို တုန္႔ျပန္ လက္စားေခ်တာမ်ိဳးေတြလုိ အႏၱရာယ္နဲ႔ ရင္ဆုိင္ရမယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

လက္နက္ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးဆုိင္ရာ ဂ်က္ဖရီ လူးဝစ္က အေမရိကန္ ဒံုးက်ည္ ကာကြယ္ေရးစနစ္ဟာ ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ စမ္းသပ္ ဒံုးက်ည္ကုိ ၾကက္ကန္း ဆန္အုိးတုိးတာက လြဲလုိ႔ တကယ္ထိေအာင္ ပစ္ခ်ႏုိင္မလားလုိ႔ ေမးခြန္း ထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ ဒံုးက်ည္ အစီအစဥ္ကုိ ဖ်က္ဆီးတာဟာ ေတာ္ေတာ္ေလး အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ အလုပ္ျဖစ္တယ္ လုိ႔လည္း သတိေပးခဲ့ပါတယ္။

စစ္တုိက္မယ္ ဆုိရင္ေတာ့ အခ်ိန္ကုန္၊ ေငြကုန္၊ စစ္ပမ္း ျဖစ္မယ္လုိ႔လည္း လူးဝစ္က ဆုိၿပီး ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ ဒံုးက်ည္ စမ္းသပ္တဲ့ ေနရာေတြနဲ႔ ဒံုးက်ည္ထုတ္ စက္႐ံုေတြဟာ တုိင္းျပည္ရဲ႕ အေနရာ အႏွံ႔အျပားမွာ ျပန္႔ႀကဲေနတယ္ လုိ႔လည္း ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။

“ႏ်ဴးကလီးယား စမ္းသပ္တဲ့ ေနရာေတြရဲ႕ ေအာက္မွာ လႈိင္ေခါင္းေတြနဲ႔ ဆက္ထားတယ္ဗ်။ ဒီလႈိင္းေခါင္းေတြေၾကာင့္ တုိက္ခ်င္းပစ္ ဒံုးက်ည္ကုိ ႏုိင္ငံရဲ႕ ဘယ္ေနရာကမဆုိ ပစ္ႏုိင္တယ္။ (တားဆီးမယ္ဆုိရင္) တုိင္းျပည္ထဲကုိ က်ဴးေက်ာ္မွ ရမွာပါ”

ရီပက္ဘလစ္ကန္ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ကုိရီ ဂါဒနာကေတာ့ ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ ဒံုးက်ည္အစီအစဥ္ကုိ ကူညီေနတဲ့ အဖြဲ႕ေတြ၊ လူေတြကုိ ထရမ့္အစုိးရက ဒုတိယံမိ ပိတ္ဆုိ႔မႈေတြ ျပဳလုပ္လိမ့္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာင့္လင့္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ဒီလုိ ကူညီေနတဲ့အဖြဲ႕ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကပါ။

 

ပိတ္ဆုိ႔မႈ တင္းက်ပ္မည္
▬▬▬▬▬▬▬▬▬
ထရမ့္ဟာ ေျမာက္ကုိရီးယားနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ သူ႕ရဲ႕ ေပၚလစီကုိ အေသးစိတ္ ခ်မေျပေပမယ့္ သူ႕ရဲ႕ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး အဖြဲ႕က အႀကံေပးက ထရမ့္လက္ထက္ က်ရင္ ပိတ္ဆုိ႔မႈကုိ ပုိၿပီးတင္းၾကပ္မယ္၊ ျဖစ္ႏုိင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြ အားလံုးအတြက္ ေဆြးေႏြးသြားဖုိ႔ ရွိေနတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

လက္ရွိ အေမရိကန္ အစုိးရရဲ႕ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ ဂၽြန္ ကီရ္ဘီကေတာ့ ေျမာက္ကုိရီးယား အေပၚ ေနာက္ထပ္ ပိတ္ဆုိ႔မႈေတြ ျပဳလုပ္သြားမယ္ ဆုိတဲ့ ကိစၥအတြက္ မျငင္းခဲ့ေပမယ့္၊ ဒီထက္ပုိၿပီး ေရွ႕မတုိးၾကပါနဲ႔ လုိ႔ေတာ့ ေျပာထားပါတယ္။

ရီပက္ဘလစ္ကန္ သမၼတေဟာင္း ေဂ်ာ့ ဒဘလ်ဴ ဘုရွ္လက္ထက္က အႀကံေပးတစ္ဦး ျဖစ္ခဲ့သူ ဗစ္တာ ခ်ာက ေျမာက္ကုိရီးယား အေနနဲ႔ အေမရိကန္ကုိ ၿခိမ္းေျခာက္ႏုိင္တဲ့ တုိက္ခ်င္းပစ္ ဒံုးက်ည္ ပုိင္ဆုိင္မႈကုိ ထရမ့္က လံုးဝ ခြင့္ျပဳမွာ မဟုတ္ဘူးလုိ႔ သူ ယံုၾကည္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“ဒီကိစၥကုိ ဘယ္လုိ တားဆီးရမလဲ ဆုိတာက သိပ္ခက္တယ္ဗ်။ သံတမန္နည္းလမ္း၊ ပိတ္ဆုိ႔မႈေတြ၊ ကာကြယ္ေရး ပုိေကာင္းဖုိ႔ ေဒသတြင္းမွာ စစ္လက္နက္ ပစၥည္းေတြ ထားရွိတာ၊ ႁခြင္းခ်က္မဲ့ ဒံုးက်ည္ ကာကြယ္ေရး စနစ္ေတြ ေပါင္းစပ္ ေဆာင္ရြက္ရမွာ ျဖစ္ၿပီး တုိက္ခုိက္ရမယ့္ နည္းလမ္းကုိလည္း စဥ္းစားထားရပါမယ္”

အေမရိကန္ အစုိးရရဲ႕ တာဝန္ရွိသူေဟာင္း ျဖစ္ၿပီး Mansfield Foundation Asia ေဆြးေႏြးမႈ ဖုိရမ္ရဲ႕ အႀကီးအကဲလည္း ျဖစ္တဲ့ ဖရန္႔ ယာႏူေဇး ကေတာ့ ေျမာက္ကုိရီးယားရဲ႕ ႏ်ဴး နဲ႔ ဒံုးက်ည္စီမံကိန္းအေပၚမွာ သည္းခံမွာ မဟုတ္ဘူးဆုိတဲ့ အုိဘားမားရဲ႕ ကတိကဝတ္ကုိ ထရမ့္က အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏုိင္တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

“လက္ရွိ အေနအထားအရ ေျမာက္ကုိရီးယား ကလည္း အတင့္ရဲလာမယ္။ ေဆြးေႏြးမႈလည္း မရွိဘူးဆုိရင္ ကၽြန္ေတာ္ စုိးရိမ္တာက စည္းေဖာက္တာမ်ိဳး ပါပဲ။ အေျခအေနကုိ ထိန္းလုိ႔ ရမယ့္ပံု မေပၚပါဘူး”

ေနာက္ၿပီး ေျမာက္ကုိရီးယား အေနနဲ႔ အေမရိကန္နဲ႔ ကုလတုိ႔ရဲ႕ ပိတ္ဆုိ႔မႈေတြကုိ ဖီဆန္ၿပီး ႏ်ဴး နဲ႔ ဒံုးက်ည္ စီမံကိန္းေတြကုိ ဆက္လက္ ေဆာင္ရြက္ေနကာ ထရမ့္က ဘယ္လုိပဲ လုပ္လုပ္ ေျမာက္ကုိရီးယားက ဒါကုိ ရပ္တန္႔မွာ မဟုတ္ဘူးလုိ႔လည္း ယာႏူေဇးက ထပ္ေလာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

မူရင္း – cnbc.com

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား

ေလဆိပ္ေရာက္တုိင္း ဂုဏ္ယူေနပါ

ေလဆိပ္ေရာက္တုိင္း ဂုဏ္ယူေနပါ

ရန္ကုန္၊ ဇန္နဝါရီ ၃၁၊ ၂၀၁၇
ပြင့္ေသာပန္းတို႔ လန္းေစဖို႔

ပြင့္ေသာပန္းတို႔ လန္းေစဖို႔

ရန္ကုန္၊ ဒီဇင္ဘာ ၈၊ ၂၀၁၆

သတင္းမွ်ေဝရန္

About Author

စာဖတ္သူ မွတ္ခ်က္မ်ား (၀)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*